Nysa Antik Kenti, Aydın’ın Sultanhisar ilçesinde yer almaktadır. Kentin kuruluşu hakkındaki bilgiler, Augustus devrinin ünlü gezgin ve coğrafyacısı Amasyalı Strabon (MÖ 63-MS 21) ile tarihçi Stephanos’un anlattıklarından öğrenilmektedir. Buna göre, eskiden Karia olarak adlandırılan bölgenin önemli bir kenti olan Nysa, Helenistik dönemde, MÖ 3. yüzyılın ilk yarısında, Seleukos’un oğlu I. Anthiochos Soter tarafından kurulmuştur. 

 

 

Nysa, antik dönemde, hızlı akan ve derin bir boğaz oluşturan bir nehirle ikiye bölünmüştür. Bu derin boğazın üzerinde bulunan üç köprü, kentin iki yakasını birleştirmiştir. Bugün, kenti ikiye bölen dere yatağının batısında gymnasium ve stadium, kuzeyde Bizans yapı kalıntısı ve kütüphane, kütüphanenin kuzeydoğusunda ise on bin kişilik tiyatro bulunmaktadır. Dere yatağının doğusunda ise agora, meclis binası ve Roma hamamları yer almaktadır. Nekropol ise yaklaşık iki kilometre batıda, antik kentin kutsal alanı olan Akharaka yolu üzerinde bulunmaktadır. Günümüzde, Nysa’yı çevreleyen Helenistik şehir suruna ait herhangi bir kalıntıya rastlanmamaktadır. Ancak ören yerinde Bizans döneminden kalma sur izleri görülebilmektedir.

 

Nysa’nın en iyi korunmuş yapısı bouleuteriondur. Bu yapı Gerontikon (Yaşlılar Meclisi) olarak tanımlanmıştır. Dikdörtgen planlı yapının iç kısmında yarım daire şeklinde cavea yer almaktadır. Bouleuterionun doğusunda agora bulunur. Burası 89 x 105 metrelik boyutları olan, dört yanı kolonlarla çevrili salonlardan oluşan pazar yeridir. Tiyatro, kent merkezinde ve doğu yamaçta olup iyi korunmuş durumdadır. Caveasının biçimi yarım daireyi biraz aşmaktadır.  

 

 

Nysa eski çağlarda özellikle eğitim alanında ünlü bir kenttir ve Strabon da bu kentte eğitim görmüştür. Kentte eğitim amaçlı kullanılan yapılar, gymnasium ve kütüphane olmuştur. Gençlerin düşünsel ve bedensel olarak eğitim gördükleri spor yapısı olan gymnasium, bugün kentte görülebilen diğer bir büyük yapı kalıntısıdır. Nysa kütüphanesi ise iki katlı olup Efes Celsus Kütüphanesi’nden sonra Anadolu’nun en iyi korunmuş antik çağ kütüphanesidir.  

 

Nysa, özellikle Roma İmparatorluğu egemenliği altındayken kültürel alanda önemli bir noktaya ulaşmıştır. Kent, topografyaya uyumlu bir şekilde vadiye inşa edilmiş yapıları ile Roma mimarisinin ve mühendisliğinin en güzel örneklerini sunmaktadır.

 

Kaynak: Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü